Het paradijs van slapen
Lezen voor de lijst
Gerrit Blauw is 71, gezond van geest, fit van lijf en leden. Toch heeft hij een doodswens. Hij heeft van het leven genoten, vooral van de schoonheid die hij heeft ervaren, als dichter, als theatermaker, als mens. Hij wil ook ‘in schoonheid’ afscheid van het leven nemen, voordat de onvermijdelijke aftakeling inzet. Daartoe roept hij de hulp in van dokter Engel, een arts die euthanasie verleent aan doodzieke mensen die ‘ondraaglijk en uitzichtloos lijden’.
Alleen, bij Gerrit is daar beslist geen sprake van. Toch hoopt hij dat dokter Engel hem ter wille zal zijn. Hij schrijft daarom voor de arts zijn levensverhaal op. Dat levensverhaal – meer dan de helft van het boek – heeft als rode draad een romantische jeugdliefde. Kan Gerrit met zijn verhaal de dokter overtuigen hem te helpen om mooi dood te gaan?
Leen het e-book in de online Bibliotheek-app
Lees alvast een paar bladzijden
Dyslectisch? Lees dit boek bij Passend Lezen als gesproken boek.
Meer informatie over Passend Lezen.
Leesaanwijzingen
Deze roman kaart de actuele kwestie van het recht op een waardig levenseinde aan. Als je geïnteresseerd bent in morele kwesties (zoals euthanasie en abortus), is dit boek zeker geschikt. Daarnaast zal menigeen de geschiedenis van de beschreven jeugdliefde waarderen.
Het boek bestaat uit vijf duidelijk onderscheiden delen. In het ‘nulde’ deel stelt Gerrit Blauw (71) zich in een korte brief voor aan euthanasiearts Theo Engel (begin 40). Gerrit verzoekt Theo hem te helpen ‘waardig te sterven’. Bij de brief zit een dik pakket waarin Gerrit zijn levensverhaal heeft opgeschreven. Deel 1 zal voor velen herkenbaar zijn: Gerrit vertelt over zijn Friese jeugd (jaren '70), zijn vriendschap met Douwe en zijn gevoelens voor een meisje met een springerige fantasie: Saartje Schaap. Saartje raakt ongewenst zwanger van Douwe, maar het is Gerrit die haar ondersteunt bij en na de abortus. Deze episode van de zwangerschapsonderbreking zal voor sommige lezers zware kost zijn.
Deel 2 beschrijft wat Theo zoal in zijn praktijk meemaakt. Ook dit deel bevat heftige passages. Het derde deel daarentegen is lichtvoetig en soms hilarisch, als Gerrit uitvoerig vertelt over zijn werk als theatermaker in de jaren negentig en zijn optreden op het Oerolfestival op Terschelling. In het laatste deel (4), dat kennelijk in het nu speelt, ontmoeten Gerrit en Theo elkaar. Nu staat de beslissing van Theo centraal: zal hij Gerrit wel of niet helpen om ‘mooi te sterven’? Dit dilemma raakt aan een veel besproken kwestie in onze samenleving: euthanasie. Welk moreel standpunt je ook inneemt, de roman biedt een uitstekend uitgangspunt voor discussies over dit thema.
Om over na te denken
In de roman en in discussies over euthanasie is vaak sprake van ‘een voltooid leven’. Hoe zou jij ‘een voltooid leven’ definiëren?
Is er naar jouw idee een verschil tussen ‘een goede dood’ en ‘een mooie dood’?
Euthanasie mag in Nederland alleen toegepast worden als er sprake is van ‘ondraaglijk en uitzichtloos lijden’. Wat moeten we daaronder verstaan? Is het altijd duidelijk wat ‘ondraaglijk en uitzichtloos’ precies inhoudt?
Welke argumenten zijn er volgens jou vóór of juist tegen een vrijwillig levenseinde, ongeacht iemands leeftijd?
Heb jij zelf ervaring met ‘een onbeantwoorde liefde’ of ken je leeftijdgenoten die daar ernstig onder lijden? Wat is naar jouw idee de beste manier om met zo’n gevoel van een onbeantwoorde liefde om te gaan?
Prijzen
- Genomineerd voor de BNG Literatuurprijs 2024
- Genomineerd voor De Inktaap 2026
Joost Oomen treedt op
Wat anderen van dit boek vonden
‘Oomen laat de taal zachtjes zingen in de hoofdstukken van Gerrit. Met sprankelende beelden wekt hij niet alleen Gerrits verleden tot leven, maar roept hij onuitwisbare beelden op. Beelden die ik nooit meer niet kan zien. Zo zal ik voortaan steeds als ik een Waddeneiland bezoek dankzij Joost Oomen altijd speuren naar het silhouet van een giraf. Vurig zal ik hopen dat ik een giraffennek langs de duintoppen zie schrijden: ’Als je het mij nu zou vragen is dat, die giraf met haar zachte hoeven over die dennennaalden, het mooiste wat ik nooit heb gezien.’’
Miriam Piters, op: tzum.info
‘Behalve een hartroerend verhaal over liefde, jaloezie en kunst is Het paradijs van slapen ook een boek over eenzaamheid en dood. Want in het laatste deel van de roman heeft Gerrit besloten dat zijn leven voltooid is en verzoekt hij dokter Engel er een eind aan te maken. Vervolgens beschrijft Oomen met veel oog voor detail en gevoel voor nuance hoe deze arts een weloverwogen afweging moet maken tussen de wet, die zegt dat er sprake moet zijn van uitzichtloos lijden, en Gerrits expliciete wens in schoonheid te sterven.’
Thomas van den Bergh, op: vprogids.nl
‘Een mooi thema: wat is een voltooid leven eigenlijk? Oomen doet een oprechte poging hier iets zinnigs over te zeggen, maar blijft toch wat aan de oppervlakte; het ‘eindgesprek’ tussen Gerrit en Theo blijft hangen in tegeltjeswijsheden à la ‘de zon kun je niet sturen, maar ramen maken (waar de zon doorheen kan schijnen, red.) is toch iets wat je wel zelf kunt doen’. Toch heeft de roman genoeg te bieden zoals een overtuigend beschreven verliefdheid, een krankzinnige theaterperformance met een dramatische afloop en voor de liefhebber ook nog wat mafheid.’
Bo van Houwelingen, op: volkskrant.nl
Opdrachten bij het boek
Over de auteur
Joost Oomen (1990) is dichter, schrijver, theatermaker en ‘druktemaker’. Bij het tv-publiek kreeg hij bekendheid door deelname aan het quizprogramma ‘De slimste mens’ (hij werd derde in 2021). Opvallend zijn Oomens overweldigende ‘performances’ waarin hij poëzie vertolkt. Na tien jaar optreden op allerlei podia publiceerde hij in 2021 zijn eerste bundel: Lievedicht. In hetzelfde jaar verscheen het vrij absurdistische Het Perenlied (ook op deze site, op N4).
Aan de basis van de roman Het paradijs van slapen (2024) ligt een uitgebreid interview met zijn vader, van oorsprong cardioloog, die na zijn pensionering euthanasiearts is geworden. Door het interview zag Joost Oomen welke omslag zijn vader had gemaakt: eerst was hij als specialist bezig om levens te redden, nu helpt hij mensen te sterven. Deze roman heeft een duidelijke boodschap: het is een pleidooi voor het recht om ‘in schoonheid te sterven’.
Op deze site vind je informatie over de auteur: Joost Oomen
Na dit boek verder op Lezen voor de lijst:
-
Jaap Robben
-
Onbekend
-
Gerda Blees
-
Maarten 't Hart
-
Stephan Enter






