We moeten praten
Lezen voor de lijst
Als de spreekbeurten van groep 7 eraan komen, stijgt de spanning in de klas. Wat gaat Koen doen? Koen heeft sinds hij op school zit nog geen woord gesproken. Als hij aan de beurt is, laat hij op het digibord een schilderij van een zwaan zien. Dan kijkt hij zijn klasgenoten aan en begint te praten: ‘Ik houd mijn spreekbeurt over ... alles.’
Koen vertelt niet alleen over zijn fascinatie voor de zwaan, maar ook over zijn verdwenen moeder en over het getreiter van zijn klasgenoten en zijn wraak. Hij vertelt over zijn vader, die hem heel veel geleerd heeft, en daarnaast over ‘opa’, die een moestuin om de hoek heeft, en die Koen zo goed begrijpt. Steeds meer wordt duidelijk hoe noodzakelijk deze spreekbeurt is. En hoe deze verstrekkende gevolgen heeft voor alle betrokkenen.
Leen het e-book in de online Bibliotheek-app
Lees alvast een paar bladzijden
Dyslectisch? Lees dit boek bij Passend Lezen als gesproken boek.
Meer informatie over Passend Lezen.
Leesaanwijzingen
Het boek leest zeker in het begin heel makkelijk weg. Het is bijna of het boek niet alleen gaat over een jongen uit groep 7, maar ook voor lezers van die leeftijd geschreven is. Het perspectief ligt bij zijn juf, maar de taal is eenvoudig. Omdat het eerste deel van het boek Koens spreekbeurt volgt en Koen tegen zijn klasgenoten spreekt, bepaalt dat het niveau. Halverwege het boek komt echter een wending en dan ligt het perspectief bij Koens vader. Voor de meeste lezers zal dat een behoorlijke schok zijn, omdat Koens vader ernstig ziek blijkt en hij zich in een soort dagboekvorm tot deze ziekte richt. Dat is vervreemdend en verwarrend. Het laatste deel is vanuit een verteller geschreven die vertelt hoe ‘de oude man’ naar school gaat op de dag dat Koen zijn spreekbeurt moet houden. Deze oude man is de man van de moestuin, die Koen ‘opa’ noemt, en die hem heel goed begrijpt. Deze perspectiefwisselingen zijn wel duidelijk te volgen, maar als lezer moet je de delen met elkaar verbinden, om het hele verhaal te begrijpen.
Door het gesprek van de opa met de conciërge wordt het verhaal wel bevredigend afgerond, maar het geheel is dan toch lichtelijk absurdistisch. Alles wat er door Koen, vader en opa te berde wordt gebracht, wijst de lezer weliswaar de weg naar de interpretatie van het verhaal, maar dat is geen simpele route.
Om over na te denken
Hoe zou het zijn om geen enkel contact via taal te hebben met je klasgenoten?
Wat zou jij doen als je een klasgenoot hebt die met niemand praat?
Welke middelen heeft een docent om kinderen meer met elkaar te verbinden?
Hoe kun je kinderen helpen die een ingewikkelde thuissituatie hebben?
Op wat voor manieren zou je ziekte ter sprake kunnen brengen binnen een gezin?
Wat anderen van dit boek vonden
‘(...) Het niet kunnen praten over zijn ziekte maakt de relatie kapot. De vader probeert te begrijpen waarom de ziekte, ondanks de genezing, aanwezig blijft: 'waarom je er in mijn hoofd altijd bent’. Het zijn indringende pagina’s, zeker als je deze ziekte uit eigen ervaring kent.
Daarna volgt weer een verrassende wending in het verhaal, die ik niet zal benoemen, waarna de opa aan het woord komt. Dat is het minst geloofwaardige en minst krachtige deel van het boek. Dat vergeef je Van Mersbergen. Die eerste honderdtwintig bladzijden zijn prachtig.’
Coen Peppelenbos, op: tzum.info
‘Het ontroerende verhaal, tegelijk hartverwarmend en verdrietig, greep me vanaf het begin bij de keel en de zich langzaam afwikkelende plot hield me lang in spanning. De auteur schrijft korte, suggestieve zinnen en strooit met levenswijsheden. Mijn eerste Van Mersbergen smaakt naar meer.’
Frank82, op: hebban.nl
‘Mensen die het moeilijk vinden om te praten, maar die wel van alles voelen, we treffen ze in veel boeken van Jan van Mersbergen aan. In deze roman gaat dat ‘niet-praten’ zo ver dat de gevolgen desastreus zijn. Van Mersbergen plaats ook graag hoge en lage cultuur naast elkaar in zijn romans: vertaalde songteksten van de Red Hot Chili Peppers spelen een rol naast de Griekse mythologie. Soms werkt dat, hier vond ik het wat gezocht. En dan zijn er die extreem lange spreekbeurt, het notitieboekje van vader en de opa die bij de conciërge van de school een luisterend oor vindt: het komt allemaal net iets té bedacht over. Maar Van Mersbergen is een goede verteller, waardoor je de scepsis ook opzij kunt zetten. Als dat lukt, dan hou je een strak geschreven familiedrama over met een schokkende twist op het eind.’
Gerwin van der Werf, op: trouw.nl
Over de auteur
Jan van Mersbergen (Gorinchem, 1971) schrijft non-fictie en fictie. Inmiddels liggen er twaalf romans, een novelle, vier thrillers, een aantal non-fictie boeken, twee boeken over schrijven en een Gouden boekje. Naar de overkant van de nacht (2011) betekende zijn doorbraak; hiervoor ontving hij de BNG Literatuurprijs. Zijn werk is in negen talen vertaald.
Van Mersbergen schrijft voor Vrij Nederland, de Volkskrant, NRC, Trouw, AD, de Morgen, Hard gras en Elle verhalen en essays. Daarnaast werkt hij als redacteur om schrijvers met hun manuscript te begeleiden, hij geeft workshops en treedt veel op.
In oktober 2025 is het eerste deel van de thrillerreeks ‘De zwarte heerlijkheid’ gepubliceerd: Recht van duivenvlucht.
Op deze site vind je informatie over de auteur: Jan van Mersbergen
Na dit boek verder op Lezen voor de lijst:
-
Valentijn de Heer
-
Alex Boogers
De buitengewoon geslaagde opvoeding van Frida Wolf
Maria Kager
-
Maarten 't Hart
-
Erwin Mortier



