De gezichtslozen
Lezen voor de lijst
De 31-jarige Mona werkt in 2019 in Beiroet aan een project getiteld ‘Triumph of Tolerance’: een reeks kunstfoto’s ‘om de menselijke en levensbeschouwelijke diversiteit op beeld te vieren; portretten van steden waar mensen met verschillende religieuze achtergronden met elkaar hebben leren leven na jaren van vallen en opstaan.’ Maar haar beeld van Beiroet zal onvolledig blijven als ze niet ook de vluchtelingenkampen fotografeert, ‘de rattenholen van het zuiden’.
Na een eerste bezoek aan het Palestijnse vluchtelingenkamp Shatila – berucht door de slachtpartij in 1982 – wordt Mona door de Palestijnse Suhaila meegenomen naar Bourj al-Barajneh, het kamp waar zij geboren is en waar haar moeder nu nog steeds woont. Suhaila maakt Mona duidelijk dat zij de Palestijnen niet moet portretteren als slachtoffers. ‘Als je ons wil fotograferen, moet je begrijpen wie we zijn. En wij zijn geen slachtoffers, maar overlevers.’
Meer en meer dringt tot Mona door dat zij het roer moet omgooien en dat dus ook haar project een andere opzet moet krijgen.
Lees alvast een paar bladzijden
Dyslectisch? Lees dit boek bij Passend Lezen als gesproken boek.
Meer informatie over Passend Lezen.
Leesaanwijzingen
Het boek is niet ingewikkeld geschreven. De schrijfster stelt in het verhaal actuele kwesties aan de orde en laat in de gesprekken verschillende opvattingen op elkaar botsen. Ideeën en sfeertekening krijgen in het boek voorrang boven de psychologie en de ontwikkeling van de personages en hun relaties. Daardoor zul je eerder meedenken dan meeleven. Toch bevat het verhaal ook genoeg aangrijpende momenten.
Om over na te denken
‘Kun je verlangen naar iets wat je niet eens hebt gekend?’ (p. 19)
Is er een limiet aan uitzichtloosheid die een mens verdragen kan?
Is elke mening over ‘de Palestijnse kwestie’ per definitie politiek gekleurd?
Hoe objectief kan (foto)journalistiek zijn?
Op p. 104 vind je dit citaat van de Joodse filosofe Hannah Arendt: ‘The right to have rights, or the right of every individual to belong to humanity, should be guaranteed by humanity itself.’ Mee eens?
De auteur in een interview: ‘Wij ontmenselijken vluchtelingen en migranten voortdurend. Hoe we over ze spreken in kranten en op televisie. Altijd als een probleem, nooit als een oplossing. Ze zijn ballast, overlast, een kostenplaatje.’ Hoe kijk jij hiertegen aan?
Kennismaking met Gescinska
Lezing over oorlog en vrede
Wat anderen van dit boek vonden
‘De gezichtslozen gaat over een filosofische vraag die Gescinska als een rode draad in haar werk ziet: hoe meelevend met anderen moeten we als mens zijn? Ze had daar moeilijk een actueler decor voor kunnen kiezen.’
Alex Burghoorn, op: volkskrant.nl
‘De lezer voelt steeds meer hoe en waar het wringt. (…) Pas aan de uiterste rand van onze samenleving, daar waar de ander er niet meer toe doet, wordt duidelijk wat de normen en waarden van een samenleving precies zijn. Terwijl Gescinska in enkele streken een warme vriendschap tussen verschillende vrouwen neerzet, houdt ze ons de spiegel voor. En net als je daar heel voorzichtig in durft te kijken, slaat het noodlot toe. Meedogenloos. En dan voel je toch vooral hoe het is om mens te zijn.’
Dietske Geerlings, op: tzum.info
‘De taal van ik-verteller Mona is hier en daar wat clichématig, en deze novelle wordt nadrukkelijk gedragen door een boodschap. Maar die boodschap is wel een belangrijke. Want in korte tijd maakt Mona een enorme ontwikkeling in haar denken door. Wanneer ze Juhaina en Ruba, die een vrij westers leven leiden, verwijt weg te kijken van het leed in de kampen, kaatst het stel de bal terug. 'Doen jullie dat in Europa zoveel beter?’
Elizabeth Kooman, op: trouw.nl
Opdrachten bij het boek
Over de auteur
Alicja Geschinska, in 1981 geboren in Polen, vluchtte op zevenjarige leeftijd met haar ouders naar België, waar ze eerst enkele maanden in een AZC verbleven. Ze is daarna in Oost-Vlaanderen naar school gegaan. In Gent heeft ze filosofie gestudeerd en daar is ze ook gepromoveerd. Ze heeft haar vak ook buiten België beoefend, in de VS en het VK. Ze was kandidaat bij de Europese Verkiezingen van 2019.
Sinds 2016 publiceerde ze romans en essays; daarnaast schreef ze poëzie en voor het theater. Ze leverde tientallen bijdragen aan en interviews voor verschillende opiniebladen, zoals Newsweek, The Brussels Times en Filosofie Magazine. Voor de Vlaamse televisie maakte ze het programma Wanderlust (twee seizoenen), waarin ze sprak met bijzondere persoonlijkheden. Haar literaire en haar filosofische werk is enkele malen bekroond; daarnaast ontving Gescinska in 2025 een koninklijke onderscheiding.
In 2017 heeft Geschinska zelf het vluchtelingenkamp Shatila bezocht; toen wist ze al: hier ga ik ooit over schrijven. Dat heeft ze in De gezichtslozen waargemaakt.
Op deze site vind je informatie over de auteur: Alicja Geschinska
Na dit boek verder op Lezen voor de lijst
-
Tommy Wieringa
-
Annelies Verbeke
-
Niña Weijers
-
Jeroen Brouwers
-
Frank Nellen
-
Ilja Leonard Pfeijffer
-
Arnon Grunberg
