Leesaanwijzingen

‘Een urgente en compromisloze bespiegeling over femicide en de morele grenzen van verzet’ – zo wordt deze roman neergezet, en dan weet je al: dit wordt geen vrolijk boek. Maar het is wel een interessant en bijzonder actueel verhaal, dat zich afspeelt in de nazomer van 2026.
Na de proloog, die hierboven kort is samengevat, ontvouwt het verhaal zich langs drie lijnen, die in het boek constant door elkaar lopen, maar wel duidelijk te onderscheiden zijn. Tussen die lijnen is er ook een wisselwerking: ze reageren op elkaar – bijvoorbeeld als Isolde (in lijn 1) Ursula’s brieven uit lijn 2 in handen krijgt – en samen beantwoorden ze gaandeweg de vragen die de lezer zich vanaf het begin stelt. Aan het eind komen de drie lijnen in het heden (2026) bij elkaar.
In de vijftien hoofdstukken die met Romeinse cijfers genummerd zijn, vertelt Ise (Isolde) over haar terugkeer als 42-jarige vrouw naar het huis waar zij is opgegroeid en waar haar eeneiige tweelingzus Ursula nog altijd woont. De vrouwen zijn allebei in een heel ander leven verzeild geraakt en zijn vreemden voor elkaar geworden. De tweede lijn (in een ander lettertype) wordt gevormd door brieven, die Ursula tussen 2007 en 2026 aan haar zus geschreven heeft – maar nooit verstuurd. De derde reeks zijn de verslagen van de samenkomsten van een groep feministische activisten: vanaf mei 2014 geeft Ursula leiding aan ‘het collectief’ Nyx. Hier worden veel ideeën en meningen over de man-vrouwverhouding, over geweld tegen vrouwen, over meebewegen en verzet (met of zonder geweld) gewisseld en becommentarieerd.
Niet alles werkt even goed mee aan de voortgang van het verhaal. Je komt als lezer wel steeds meer te weten over het heden en de voorgeschiedenis, maar het gaat in kleine stappen. De gesprekken en discussies geven veel stof tot nadenken, zeker ook voor mannelijke lezers. Maar in hoeverre zit een romanlezer op beschouwingen te wachten? En staat de lezer die bij deze roman het evenwicht heeft weten te bewaren wel open voor een melodramatische afronding van het verhaal?          

Om over na te denken

Zijn mannen en vrouwen in ons land tegenwoordig echt gelijkwaardig? (Weet jij, in dit verband, wat Equal Pay Day is?)
Als je je inzet voor de goede zaak, waar ligt dan de grens? Zijn bijvoorbeeld gewelddadige acties toegestaan als ze een edel doel dienen? Wanneer heiligt het doel de middelen?
‘Wij eisen de nacht op!’ is de leus waarmee sinds de zomer van 2025 actie wordt gevoerd tegen de structurele onveiligheid waar vrouwen dagelijks mee te maken hebben. Wat voor gedachten heb jij daarbij?  
Geweld tegen vrouwen is geen vrouwenprobleem, maar een mannenprobleem. Eens of oneens?
Hoe denk jij over de volgende slogans en zinnen uit Dodeman:

• Dead men can’t rape / ‘Not all men. Maar: always men.’
• ‘Je kan niet wakker zijn, de wereld zien zoals die is en gelukkig zijn.’
• ‘Het ontkennen van pijn is mannelijk. Het omarmen ervan is vrouwelijk.’
• ‘De enige symmetrische liefde die er bestaat, is die tussen tweelingen.’

Wat anderen van dit boek vonden

'In Dodeman levert één familiegeschiedenis twee heel verschillende levens op. De ene zus spreekt zich uit, de ander kijkt weg. De Vlaamse Uschi Cop maakt er een opwindende roman van.'
Jenneke Harings, op: trouw.nl

'Dodeman ademt de tijdgeest. Onderwerpen zijn feminisme, de manosphere, tradwives, klimaatactivisme, transgenders, opsluitingen door ICE, acties geïnspireerd door Pussy Riot en schending van privacy. Het knappe aan dit “activistische” boek is dat de leesbaarheid nergens wordt opgeofferd.'
Dirk Vandenberghe, op: de-lage-landen.com

'Dodeman lijkt voortdurend op meerdere registers te willen spreken: als maatschappijkritisch werk, als feministisch statement en als narratief gedreven roman. In die gelaagdheid stapelen beschouwingen, feiten en interpretaties zich op, en krijgt stilte of adem weinig kans. De roman wil laten zien wat er gebeurt, maar ook uitleggen en duiden wat dat betekent. Daardoor ontstaat een zekere overbepaling: het verhaal draagt zijn betekenis niet vanzelf, maar wordt voortdurend aangevuld en bevestigd. (…) Dodeman schakelt tussen vertrouwen in de verbeeldingskracht van de lezer, en de behoefte om betekenis expliciet te sturen.'
Anna Husson, op: tzum.info