Tosca
Lezen voor de lijst
May Solovjov is een 43-jarige universitair docent en vertaalster van Russische poëzie. Haar vrouw Lou heeft meer dan zij een kinderwens, maar haar pogingen om zwanger te raken eindigen steeds in een teleurstelling. Na afloop van een lezing krijgt May een mailtje van ene Aline: ‘Dank u wel voor uw lezing over Vanja Lavrova. Ik had er erg naar uitgekeken. Het was mijn laatste wens om het te kunnen meemaken.’
May is bezorgd en geïntrigeerd tegelijk; ze mailt terug en er volgt een ontmoeting. Aline blijkt een schriel meisje van 17; ze praat niet maar schrijft dingen op (altijd alles tussen haakjes), eet niet, lijkt er niet te willen zijn. May probeert in de maanden die volgen te achterhalen wat er achter Alines vreemde gedrag steekt, zodat ze haar kan helpen, of liever: redden. Maar Aline houdt haar op veilige afstand. Meer en meer raakt May geobsedeerd door het beschadigde, ongrijpbare meisje. Wat doet zo’n toxische relatie op den duur met iemand? Waar gaat dit heen?
Leen het e-book en het luisterboek in de online Bibliotheek-app
Dyslectisch? Lees dit boek bij Passend Lezen als gesproken boek.
Meer informatie over Passend Lezen.
Leesaanwijzingen
De mooiste uitgave van Tosca is die met een Japanse binding, waarbij de bladzijden nog dicht zijn. Je hebt dan alleen maar lege pagina’s, met hier en daar wat gedichten. Als je het verhaal wilt lezen, moet je de bladzijden één voor één opensnijden. Dat is een bijzondere ervaring, die heel goed past bij het thema en de sfeer van dit boek: ook Aline is een gesloten boek en je moet je echt een weg banen door de roman. Als je de gewone editie van Tosca leest of het e-book, moet je het dus zonder deze ‘aanwijzing’ doen.
Het verhaal wordt gepresenteerd als een lange brief van May aan haar uitgever Daniël. (Tosca is trouwens uitgegeven bij Das Mag, opgericht door uitgever/redacteur Daniël van der Meer.) Je zult merken dat May de regie over het verhaal – wat ze vertelt en hoe ze het brengt – strak in handen houdt. Het verhaal is spannend, door het geheimzinnige gedrag van Aline, de zoektocht van May en het dubbelleven dat zij gaat leiden; misschien zullen sommigen vinden dat het allemaal wel lang duurt. Het verhaal is goed te volgen, totdat je tegen het einde ontdekt dat je je mogelijk hebt laten manipuleren. Op dat moment ga je je afvragen hoe fictie werkt.
Door het hele boek heen tref je dus gedichten aan; soms is de relatie met het verhaal duidelijk, soms moet de lezer flink zoeken naar de betekenis in de directe context.
Het boek bevat hier en daar typisch Vlaamse woorden en uitdrukkingen, maar die zullen de leeservaring niet hinderen.
Om over na te denken
Wat past meer bij jou: helpen of geholpen worden?
Kan/mag je iemand helpen die zelf niet geholpen wil worden?
Is iemand willen helpen een vorm van altruïsme, of kan het ook egoïstisch gemotiveerd zijn?
Als een docent weet dat een leerling in grote nood verkeert, mag/moet hij dan contact opnemen met de ouders of verzorgers, of eventueel hulpinstanties inschakelen? En als de leerling dat allemaal per se niet wil?
Heb jij er problemen mee als een verteller gaandeweg onbetrouwbaar blijkt te zijn?
Heeft een schrijver het recht om zich andermans verhaal toe te eigenen en er literatuur van te maken? En zo ja: is het verhaal van een ander wel precies na te vertellen?
Prijzen
- Bekroond met de Hebban Debuutprijs 2024
- Genomineerd voor de Libris Literatuurprijs 2024 (shortlist)
- Genomineerd voor de Confituur Boekhandelsprijs 2024 (shortlist)
- Genomineerd als BruutTAAL Regenboogboek 2024
- De speciale editie is genomineerd voor de titel 'Best verzorgde boek van 2023'
- De speciale editie is bekroond met de zilveren Henry van de Velde Award (Graphics) 2025
- Genomineerd voor de Boon 2025
Boektrailer
Schrijfster leest het begin voor
Wat anderen van dit boek vonden
‘Sommige ervaringen laten zich slecht in woorden vangen. Dat gevoel overheerst als je een onverdeelde tijd in Tosca, het magische prozadebuut van Maud Vanhauwaert verwijlt. Zeker als je de editie met Japanse binding leest. Koop je deze uitvoering en blader je het werk vóór aanvang door dan zie je lege pagina’s met hier en daar een gedicht op de linkerzijde. Je hebt een wit landschap van papier in je handen. Het ontsluiten van het verhaal in deze bijzondere uitgave met zowel links als rechts gebonden pagina’s doe je zelf, door met een meegeleverd kaartje de bladzijden van elkaar los te scheuren. Op de achterflap zijn letters voelbaar aangebracht: ‘Zij is een gesloten boek; beter dan ik kan niemand haar lezen.’ Nog voor je aan de kennismaking met de personages bent toegekomen is overduidelijk dat kunstenares Vanhauwaert ook in haar proza eigenzinnig grenzen zal verkennen.’
Miriam Piters, op: athenaeum.nl
‘Dwingend, spannend, ongemakkelijk ook. Is het realiteit als fictie beschouwd of andersom? Het gaat over verschuivende afhankelijkheden tussen drie vrouwen. Direct verwoord en origineel geschreven met passende gedichten als intermezzo’s.’
ManonMarges, op: hebban.nl
‘Tosca is een vernuftig spel van feit en fictie rond twee mensen die dat onbestemde verlangen, die toska, op elkaar projecteren, met desastreuze gevolgen. Maud Vanhauwaert schreef een intense, spannende en inventieve roman waarin vorm en inhoud op een briljante manier samenvallen.’
Gerwin van der Werf, op: trouw.nl
Opdrachten bij het boek
Over de auteur
Maud Vanhauwaert (Veurne, 1984) is een Vlaamse dichter, schrijver en performer. Haar poëziedebuut Ik ben mogelijk (2011) werd al meteen bekroond, en ook latere bundels vielen in de prijzen. In haar werk zoekt ze naar speelse theatrale vormen om poëzie te presenteren. Ze bracht haar performances op radio en tv, in binnen- en buitenland, van opera tot schapenstal. In 2014 was ze finalist in het Leids Cabaretfestival. In 2018-2019 fungeerde ze als stadsdichter van Antwerpen, waarvan ze verslag doet in de bundel Het stad in mij (2020) – een boek zonder omslag, dus ‘losbandig’, ‘onverschrokken en tegelijkertijd kwetsbaar’.
In het najaar van 2023 verscheen haar debuutroman Tosca, waarbij ze haar experimenten met vormgeving verder doorzette. Zo is in de speciale editie met een Japanse binding het verhaal alleen toegankelijk als de lezer de witte bladzijden één voor één lossnijdt.
Op deze site vind je informatie over de auteur: Maud Vanhauwaert
Na dit boek verder op Lezen voor de lijst:
-
Saskia De Coster
-
Oek de Jong
-
Anjet Daanje
-
Anna Blaman
-
Ilja Leonard Pfeijffer
-
Manon Uphoff
-
Frans Kellendonk
-
Charlotte Mutsaers










