Dyslectisch?  Lees dit boek bij Passend Lezen als gesproken boek. 
Meer informatie over Passend Lezen.

Leesaanwijzingen

Schemerleven is een boeiende roman voor jong en oud. Het verhaal wordt verteld vanuit een 81-jarige vrouw, maar wat zij als jonge vrouw heeft meegemaakt, raakt mensen van alle leeftijden. Niet het liefdesverhaal, het geijkte bedrog of de ‘gewone’ verlating staat centraal, maar een heel invoelbaar trauma dat volgt op de liefdesaffaire en dat alles te maken heeft met de tijd waarin het zich voordeed: begin jaren zestig.
Door de afwisseling van episoden uit heden en verleden bouwt de schrijver spanning op. Die ontstaat ook doordat er nogal wat symboliek in het verhaal zit. Die hoeft de lezer niet meteen te duiden: gaandeweg wordt de betekenis steeds duidelijker, ook voor minder ervaren lezers. Jaap Robben munt uit in rake beschrijvingen en originele typeringen, zeker wat menselijke (on)hebbelijkheden aangaat. Het trauma waar de oude vrouw haar leven lang over gezwegen heeft, is zeer invoelbaar. 

Om over na te denken

Wat zou jij doen, als je een relatie hebt en toch hevig verliefd wordt op iemand anders?
Is ‘mijmeren’ typisch iets voor oude mensen of doe jij dat ook regelmatig? Zo ja, denk je dat er een verschil is in de manieren van mijmeren van ouderen en jongeren?
Hoe reageerde de sociale omgeving ‘vroeger’, als een ongehuwd meisje zwanger bleek te zijn? Wat is er op dat punt in de laatste zestig jaar in Nederland veranderd? En hoe is dat in andere landen en culturen?
In hoeverre bepaalt de tijdgeest nu wat je wel / niet mag of moet doen?

Prijzen

• Bekroond met de Confituur Boekhandelsprijs 2023
  

Wat anderen van dit boek vonden

‘Hoe dóét hij dat toch? Geen woord op de verkeerde plek, geen zin die níét glanst of geladen is, en zeker richting het slot geen alinea die je níét tot in je diepste vezels raakt. Toch vestigt Jaap Robben in zijn derde roman voor volwassenen nergens de aandacht op zichzelf, op de rijkdom van zijn stijl, op zijn schrijverschap, dat hij in het prachtige Schemer­leven volledig in dienst stelt van zijn verhaal. Nee: van het verhaal van zijn hoofdpersoon Frieda Tendeloo. Want dat is hoe het de hele roman door voelt, in ieder goedgekozen woord. Als háár ­hartverscheurende verhaal.’
Dries Muus, op: demorgen.be 

‘De enige uitweg voor de herinneringen die haar plagen, is dat ze er een keer over gaat praten, maar dat valt nog niet mee. ‘Nu ik erover moet spreken, lijk ik daar een heel nieuwe taal voor te moeten uitvinden. Mijn beschikbare woorden voelen zo beperkt.’ In Schemerleven vertelt Robben het keiharde verhaal van vele vrouwen over een tijd die nog niet zo heel ver achter ons ligt. Het levert een mooie roman op die compassie biedt.’
Coen Peppelenbos, op: tzum.info

‘Hoewel de verhaallijnen vaak redelijk voorspelbaar zijn, worden het heden en verleden mooi en zorgvuldig samengebracht. Door nadruk te leggen op enkele details, zoals de nachtvlinders (…), worden de verhaallijnen steeds meer met elkaar verbonden. (…) Daarnaast weet Robben de sfeer en de verschillen in omgangsvormen en meningen van de verschillende tijden overtuigend neer te zetten.’
Anaïs Bourgeouis, op: neerlandistiek.nl