Dyslectisch? Lees dit boek bij Passend Lezen als gesproken boek.
Meer informatie over Passend Lezen.

Aanbevolen editie

Op DBNL - zie de knop hierboven - is dit boek te lezen (en als e-book gratis te downloaden) als onderdeel van Verhalend proza (2007). Groot voordeel: de verklarende Hebreeuws/Jiddische
woordenlijst achterin.   

Leesaanwijzingen

Deze roman is ruim een eeuw oud, en dat merk je: de beschreven wereld is echt voltooid verleden tijd, en het Nederlands waarin het boek geschreven is, is sterk verouderd. Er komen aardig wat woorden uit ‘het Joodsche leven’ voor – maar in de aanbevolen editie vind je een verklarende woordenlijst.
Aan de andere kant zijn de gedachten en gevoelens van de personages nog heel herkenbaar. Het zoeken naar je eigen identiteit, het overleven in een omgeving die jou niet begrijpt of je afwijst, het pijnlijk botsen met je directe naasten – het zijn tijdloze thema’s, die hier met veel gevoel zijn uitgewerkt.   

Om over na te denken

Wat weet jij van het joodse geloof: de dogma’s, de rituelen, de feestdagen? Ken je de verschillen tussen orthodoxe en liberale joden?
Welk beeld heb jij van de Nederlandse samenleving rond 1900, en van de positie van de Joodse bevolkingsgroep daarin?
Is antisemitisme een uitvinding van Hitler of bestond dat in 1900 ook al?
Als jij en je ouders het ergens niet over eens zijn, hoe wordt dat dan meestal opgelost? Door te praten, te discussiëren, ruzie te maken, te zwijgen, …? En staat de uitkomst van tevoren al vast?
Als ouders een duidelijke (geloofs)overtuiging hebben, mogen ze hun kinderen dan daarin opvoeden en meenemen, of moeten ze de keus helemaal aan hun kinderen – vanaf welke leeftijd dan? – overlaten? 

Wat anderen van dit boek vonden

‘Prachtig is het aangrijpende drama van deze botsing der zielen en geesten ontwikkeld. Hevig leven al deze mensen en allen worden ze dooreengeschud door hetzelfde noodlot, gedreven door dezelfde trieste noodwendigheid, verscheurd door de wisseling der tijden en het eeuwige misverstaan, dat de geslachten in vijandschap uiteendrijft. Het is een boek van groot begrijpen, een stuk waarachtig leven, gegeven met pretentielooze liefde en een stil-smartelike weemoed. Het is een zeer joods, toch een zuiver Hollands kunstwerk.’
A.M. de Jong, in: Het Volk, 1920 (op LiteRom)

‘Het gevoel van verlatenheid is nooit zo krachtig in het Nederlands uitgedrukt als in Carry van Bruggens debuutroman uit 1910. Een arm Joods gezin van rond de eeuwwisseling valt uit elkaar zonder dat iemand er iets aan kan doen. Wie zich na het dichtslaan van het boek niet voor altijd een beetje allener voelt, heeft geen hart.’
Marc van Oostendorp, op: sargasso.nl  

‘Carry van Bruggen was heel veelzijdig: ze schreef korte verhalen, romans, filosofische werken, columns, kritieken – zelfs een reisimpressie en een meisjesboek. Op al die werken werd tijdens haar leven door literatuurcritici zeer wisselend gereageerd: soms werd haar werk verafschuwd, soms juist uitgesproken lovend besproken. Wat niet meehelpt, is dat het aan het begin van de 20e eeuw onder recensenten heel gebruikelijk was om geringschattend over schrijvende vrouwen te denken. En hoe zit het dan met de waardering van het grote publiek? In 1915 werd Carry van Bruggen door lezers van De Amsterdamsche Dameskroniek uitgeroepen tot ‘meest geliefde van de Nederlandsche schrijfsters’.’
Renate Sun-Louw, op: overliteratuur.nl